Baküs’ün zaferi
“Baküs’ün zaferi”
Diego Velazquez (1629)
165 cm × 225 cm- Yağlıboya
Prado Müzesi Madrid
Baküs’ ün Zaferi, şu anda Madrid’deki Museo del Prado’ da bulunan Diego Velázquez ‘in bir tablosudur. Velázquez bu resim için IV. Philip’ten 100 Duka almış. Resimde sarhoşlarla çevrili Baküs’ ü görüyoruz. Madrid’de Velázquez, kralın İtalyan resimlerinden oluşan koleksiyonunu incelemişti ve hiç şüphesiz birçok resimdeki çıplaklık ve mitolojik konuların işlenmesinden etkilenmişti.
Baküs’ un Zaferi, Velázquez ‘in başyapıtlarından biridir.
Velázquez ‘in Mitolojiden esinlendiği resimler arasında “Şarap Tanrısı Baküs ’un Zaferi” (1628) gerçekten çok farklı bir çalışmadır.
Diğer sanatçıların Baküs temalı resimlerinde Baküs, kaplanlar tarafından çekilen arabalarla dolaşır ve yemek masasında yukarıdan sarkan üzümleri yerken görülür, Velázquez’ in Şarap Tanrısı ise oldukça samimi ve gerçekçi bir ortamda resmedilmiş, Baküs bir meyhanede birkaç sarhoşla şarap fıçıları üzerinde oturuyor ve oldukça samimi pozdalar.
Velázquez ‘in “Baküs’ ün Zaferi (Sarhoşlar olarak da adlandırılır) adlı eserinde Baküs, tıknaz biraz da kurnaz görünmeye çalışan bir genç adam görüntüsündedir. Parlak kaşları ve buruşuk elbiseleri ile Velázquez sarhoş adamları oldukça cesur bir gerçekçilik içinde çizmiş.
“Sarhoşlar” resmi küçük ama şaşırtıcı derecede üç boyutlu ölü doğa objeler içerir-parıldayan bir toprak sürahi, taşacak derecede doldurulmuş beyaz şarap kasesi, Sevilla’ lı ressamın Bodegon köklerine saygısını ifade eden gri saçlı ve elinde parıldayan bir bardak tutan gri saçlı köylü adam.
Eserde Baküs, küçük bir kutlamanın merkezindeki kişi olarak temsil ediliyor, ancak cildi diğerlerinden daha soluk ve onu daha kolay tanınabilir kılıyor. Alışılmadık bir şekilde, grubun geri kalanı, tanrının arkasında beline kadar çıplak olan figür dışında, 17. yüzyıl İspanya’sındaki fakir insanların çağdaş kostümü içindeler. Eser, Baküs’ ü erkekleri şarapla ödüllendiren ya da hediye eden ve geçici olarak sorunlarından kurtaran Tanrı olarak temsil ediyor. Barok edebiyatta Baküs, insanın günlük yaşamın köleliğinden kurtuluşunun bir alegorisi olarak kabul edilirdi.
Resmin içinden doğrudan izleyiciye bakan Baküs değil, sarhoş adamlardır. Bakışları üçkağıtçı ve keyifli. Velázquez’ in 1629’da İtalya’ya yaptığı önemli geziden kısa bir süre önce yaptığı bu resim sanatçının çalışmaları arasında bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Bu resimden önce yaptıklarında Velázquez hareketsiz yaşamları, dini sahneleri ve portreleri çizmişti. Sarhoşlar resmi, karmaşık kompozisyonlar ve mitolojik temalı resimlerde de Velazquez’ in iddialı olduğunu gösteriyor. Eser, o zamandan beri Francisco de Goya, Ignacio Zuloaga ve Luis Vassallo gibi İspanyol ressamlara ilham vermiştir.
Sahne ikiye bölünebilir. Solda, çok parlak Bakus figürü var, baskın ama rahat pozuyla, Son Yargı adlı resimde oturmuş ve çıplak olarak gösterilen Mesih’inkini biraz anımsatıyor. Baküs ve arkasındaki karakter, klasik mitoloji tasvirlerinde kullanılan cüppe içinde temsil edilir. Tanrının yüzünün idealleştirilmesi, onu daha klasik bir tarzda aydınlatan berrak ışıkla vurgulanmaktadır. Bununla birlikte sağ tarafta, José de Ribera’ya benzeyen çok İspanyol bir atmosfere sahip, bizi partilerine katılmaya davet eden bazı sarhoşlar, sokaktaki adamlar gösteriliyor. Tanrının önünde diz çökmüş olan figür, kılıç ve uzun çizmelerle diğerlerinden daha genç ve daha giyimli olmasına rağmen, yıpranmış yüzünde hiçbir idealizasyon yoktur. Baküs’ ü aydınlatan ışık bu tarafta kullanılmamış, figürlerde chiaroscuro uygulanmış ve Baküs nispeten daha koyu tenlidir.
Bu çalışmada Velázquez, mitolojik bir konuyu gerçekçi bir şekilde ele almış, sonraki yıllarda da gerçekçi resimler yaptı. Bu eserde Baküs’ ün ayaklarına yakın yerde görünen şişe ve sürahi gibi natüralizmin çeşitli unsurları vardır; Velázquez, şişeye ve sürahiye doku katmak için Baküs’ ün parlak bedeninin kontrastını kullanarak natürmort benzeri bir şey yarattı. Kavanozlar, Velázquez ‘in Sevilla’daki döneminde yaptığı resimlerde görülenlere çok benziyor ve natüralist tür figürlerinin natürmort unsurlarının birleşimi, orada resmettiği Bodegon konuları ile ilgilidir.
Velázquez ‘in resminde başlığın kullanılması, buradaki çok farklı muamele göz önüne alındığında neredeyse ironiktir. Baküs’ ün ev sahipliği yaptığı eğlenceler, Rönesans’tan itibaren sanatta ara sıra kullanılan bir konu olarak ortaya çıkıyor.
