Henri Matisse

 

 

 

 

 

 

1869-1954

Henri Matisse 20. Yüzyılın en yenilikçi ve etkili sanatçılarından biridir, Modern Sanatın öncülerindendir, Fovist Akım üyesidir.

Matisse ‘in resimleri etkileyici güçlü renkleri ve biçimleri ile kolaylıkla ayırt edilebilir.

Atmış yıllık kariyeri boyunca Henri Matisse, resimden heykel ve baskı yapımına kadar tüm alanlarda eser verdi. Geleneksel konular yanında çıplaklar, manzaralar, portreler, iç mekân sahneleri de resimledi. Duyguları daha iyi ifade etmek için kullandığı devrim niteliğindeki parlak renkler ve abartılı şekiller onu 20. Yüzyılın en etkili sanatçılarından biri yaptı.

Henri Matisse1869’da doğdu ve Kuzey Fransa ’daki küçük sanayi kasabası Bohain-en-Vermandois ’da büyüdü. Ailesi tarım işindeydi. Gençliğinde Matisse devlet memurluğu-mahkeme kâtipliği yaptı daha sonra 1887 ’den 1889 ’a kadar Paris ’te Hukuk eğitimi aldı. Saint-Quentin kasabasında bir hukuk bürosunda çalışırken sabahları işe gitmeden önce bir çizim atölyesinde resim dersi almaya başladı. 21 yaşında resim yapmaya başladı ve bir sanatçı olarak kabul edildi.

Académie Julian ve Ecole des Beaux-Arts (Güzel Sanatlar Akademisi) gibi tanınmış okullardaki ünlü, usta sanatçılardan ders gördü. Bu okullar, canlı modellerle çalışmayı ve eski ustaların çalışmalarını kopyalamayı gerektiren “Akademik Yönteme” bağlıydı, ancak Matisse, Paris’ te yaşarken Paul Cézanne ve Vincent van Gogh ’un Post-Empresyonist (Ard-İzlenimci) çalışmalarıyla da karşılaştı ve etkilendi.

1890’ların ortalarında Matisse, çalışmalarını okulunun prestijli geleneksel Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts sergisindeki büyük karma sergilerde göstermeye başladı, ilgi gördü. Londra ve Korsika ’ya gitti ve 1898’de Amélie Parayre ile evlendi, üç çocukları oldu.

Yirminci yüzyılın başında Matisse, tam fırça darbeleri yerine küçük noktalarla “pointillist” tarzda resim yapan Georges Seurat ve Paul Signac ’ın ilerici etkisi altına girdi. Resmi sanat fuarında resim sergilemeyi bıraktı ve 1901’de çalışmalarını daha ilerici modern işlerin sergilendiği Bağımsızlar Fuarında-Salon des Indépendants’ da sergilemeye başladı. 1904’ te ilk kişisel sergisini Ambroise Vollard Galerisinde açtı.

Matisse 1904 ve 1905’te büyük bir yaratıcı atılım gerçekleştirdi. Güney Fransa’daki Saint-Tropez kasabasını ziyaret etmesinin ardından “Lüks, Sükûnet ve Haz” (1904-05) resmini ve Akdeniz’ in Collioure (koliur) kasabasında geçirdiği yaz döneminin etkisi ile de “Açık pencere” ve “Şapkalı kadın” resimlerini yaptı. Paris’ teki 1905 Salon d’Automne-Sonbahar Fuarı sergisinde iki resim sergiledi. Fuarla ilgili bir makalede bir sanat eleştirmeninin resimleri “vahşi hayvan resimleri” gibi diye nitelemesi yeni bir resim akımının doğuşunu getirdi ve adına da “Fauves” yani “vahşi hayvanlar” dendi, bu yakıştırmanın nedeni resimlerin renk, çizgi, boyama tekniği açılarından oldukça cesur ve serbest olmalarıydı.

Fauvism (fovizm) olarak tanınacak tarzda resim yapmayı sürdüren Matisse, bir resminde manzara-doğa içinde çıplak kadın figürlerinden oluşan “Hayatın neş’esi” -The Joy of Life adlı çalışmasında kıvrak çizgiler, güçlü fırça darbeleri ve parlak renkler kullandı. Matisse’ in olgun dönem çalışmalarının çoğunda olduğu gibi, bu çalışmasında da sanatçı gerçekçi bir resimden ziyade etkileyici bir ruh halini yansıtmayı tercih etmişti.

On dokuzuncu Yüzyılın ilk on yılında Matisse, bazen resimleriyle bağlantılı heykeller ve çizimler de yaptı, bir yandan da formda sadeleştirme yoluna gitti.

Kendi tarzını bulduktan sonra, Matisse daha büyük bir başarı elde etti. İlham almak için İtalya, Almanya, İspanya ve Kuzey Afrika’ya seyahat etme şansı oldu. Paris’ in bir banliyösünde büyük bir stüdyo satın aldı ve Paris’ teki Galerie Bernheim-Jeune ile bir sözleşme imzaladı. Resimleri, Paris’ teki ünlü koleksiyonerler Gertrude Stein ve Rus iş adamı Sergei Shchukin tarafından satın alındı. Shchukin, Matisse’ in önemli iki yapıtı olan “Dans” ve “Müzik” resimlerini satın aldı.

1910 ve 1920 arasındaki çalışmalarında Matisse, doygun renkler, düzleştirilmiş resim alanı, sınırlı ayrıntılar ve güçlü anahatlar gibi kendine has resim özellikleriyle izleyicilerini memnun etmeye ve şaşırtmaya devam etti. “Piyano dersi” (1916) gibi eserlerinde yaşam boyu rakibi olan Pablo Picasso’ nun öncülerinden olduğu Kübist yapı ve geometri görülür.  Ancak renk ve form konusundaki radikal yaklaşımına rağmen, Matisse resimleri gelenekseldir. Örnek, kendi atölyelerini sahnelediği resimler (1911’ deki Kırmızı Atölye dahil), arkadaşlarının ve ailesinin portreleri, oda veya manzara içinde figür düzenlemeleri.

1917’de Matisse kışları da Akdeniz’de geçirmeye başladı ve 1921’de Fransız Rivierası ’ndaki Nice şehrine taşındı. 1918’den 1930’a kadar, stüdyosunda sıklıkla özenle kurgulanmış, sıcak ışıklı ve desenli arka plan önünde kadın figürleri yaptı. Ayrıca aynı yıllarda baskı yapımında da yoğun olarak çalıştı.

İleri yaşlarında birçok resim siparişi aldı, 1931-33 arasında koleksiyoner Dr. Albert Barnes’ ın Amerika Pensilvanya’daki Sanat Galerisi için bir duvar resmi yaptı, resmin adı “Dans 2” dir.

Ayrıca bir dizi sınırlı sayıda basılan şiir kitabına illüstrasyonlar yaptı.

1941’de geçirdiği ameliyattan sonra Matisse genellikle yatalaktı; ancak stüdyosundaki bir yataktan çalışmaya devam etti. Gerektiğinde, kâğıda veya tuvale ulaşmasını sağlayan uzun bir direğin ucuna bir kalem veya kömür kalemi bağlayarak çalışırdı. Geç dönem çalışmaları da daha önceki sanatsal atılımları kadar deneysel ve canlıydı. 1947 yılında renkli kağıtlarla yaşam ve sanat üzerine düşüncelerini birleştirdiği canlı renkli “Jazz” adlı kitabı hazırladı. Bu projenin arkasından, parlak mavi kağıtlardan kestiği parçalarla duvar boyutunda insan figürü kolajları çalıştı, (Yüzme Havuzu, 1952 gibi).

Son projelerinden birinde Matisse, Nice yakınlarındaki bir kasaba olan Vence’ daki Tesbih Şapeli için (1948-51) komple bir dekorasyon planladı, vitray pencereler, duvar resimleri, mobilyalar ve hatta kilisenin rahipleri için kıyafetler tasarladı.

Matisse, 3 Kasım 1954’ te 84 yaşında Nice ’de öldü. Nice-Cimiez mezarlığına gömüldü.