Caravaggio

1571- 1610

1590’ların başlarından 1610’a kadar Roma, Napoli, Malta ve Sicilya’da yaşamış İtalyan ressam.

Barok resim akımının ilk büyük sanatçısıdır.

İsmini doğduğu kasabadan almıştır. “Michelangelo Merisi Caravaggio” gerçek ismidir. Resimlerinde insan tiplerinin fiziksel ve ruhsal hâllerini gerçekçi bir gözlem dahilinde dramatik ışık kullanımıyla birleştiriyordu, bu tarzı onu barok sanatın en özgün uygulayıcılarından biri yapmıştır. 

1584’te Bergamolu bir ressam olan Simone Peterzano ’nun yanına 4 yıllığına çırak olarak girmiş, Tiziano ’nun öğrencisi iken Venedik Okulu’yla ilişki kurmuştur. Roma’da çalıştığı dönem yapıtları dramatik anlatımdan uzak kendi portreleri ve ölü doğa resimleridir. Bunlarda güçlü ışık gölge kullanmış ve ayrıntıları özenle betimlemiştir. Caravaggio, sıklıkla şiddetli mücadeleler, işkence ve ölümle ilgili sahneleri ifade etti. Canlı modellerle çalıştı, çizim yapmadan doğrudan tuval üzerine çalışmayı ve hızla çalışmayı tercih ederdi. Maniyerizm ’den ortaya çıkan yeni barok üslubu üzerindeki etkisi derindi. Etkisi Peter Paul Rubens, Jusepe de Ribera, Gian Lorenzo Bernini ve Rembrandt’ın çalışmalarında doğrudan veya dolaylı olarak görülebilir. Takipçisi yeni nesil sanatçılara “Caravaggisti” veya “Tenebrosi” (Gölgeciler) adları verildi.

Caravaggio, otuz yıl savaşları döneminde yaşamıştır. Barok kelimesi önceleri, kuyumculuk dilinde düzensiz ve acayip biçimli taş ve incileri niteleyen bir kelime olarak kullanılmıştır. Şöhreti İtalya’da doğmuş, daha sonra Avrupa’ya ve hatta, Latin Amerika’ya kadar yayılmıştır. Karşı-Reform hareketini benimseyen sanatçılar eserlerinde dini coşku ve heyecanın yaratılmasına çalışmışlardır. Dini atmosfer dışındaki alanlara da yönelmişlerdir.

Caravaggio ’nun gerçekçi doğalcılığının ilk kez bütünüyle ortaya çıktığı yapıt Roma’daki S. Luigi dei Francesci Kilisesi’nin Contarelli Şapeli ’ndeki Aziz Matta ‘nın yaşamını konu alan bir dizi resimdi. Bu, Aziz Matta ve melek, Aziz Matta ’ya çağrı ve Aziz Matta ’nın şehit edilmesi konulu üç resimden oluşan görkemli bir tasarıydı. Altarın üzerine yerleştirilmesi düşünülen Aziz Matta ve Melek’ resminin ilk biçimi o güne değin bir azizin böyle canlandırıldığını görmemiş rahiplere çok ters geldi, hatta resmin yeniden yapılmasını istediler. İncil yazarlarından biri olan aziz matta resimde sıradan bir işçi ya da rençber görünümündeydi.  Bir azizi ayağını resmin dışına çıkarıp insanın yüzüne gelecekmiş gibi uzatmış, kaba bir biçimde bacak bacak üstüne atmış olarak betimlemek cesaret isteyen bir hareketti. İncelikten yoksun melek figürü ise cahil birisine yol gösterircesine azizin elini zorla kitaba doğru bastırır gibiydi. Kilise ileri gelenleri Caravaggio ’nun sıradan bir kişiyi yüceltirken gerçekte Aziz Matta ’yı sokaklardan kurtaran İsa’ya öykündüğünü kavrayamamışlardı.

Caravaggio, yirmili yaşlarında Roma’ya taşınmadan önce Milano’da ressam olarak çalıştı. Bir sanatçı ve şiddetli, dokunaklı, kışkırtıcı bir adam olarak epey ünlendi. Karıştığı bir kavga sonunda cinayetten ölüm cezası aldı bu da onu Napoli’ye kaçmaya zorladı. Orada yine kendi neslinin en seçkin İtalyan ressamlarından biri olarak kendine yeni bir hayat kurdu. 1607’de Malta’ya ve Sicilya’ya gitti, sonunda Papa cezasını affetti. 1609’da yine şiddetli bir çatışmaya karıştığı Napoli’ye döndü; yüzünün şekil bozuldu ve öldüğüne dair söylentiler dolaştı. Zihinsel durumunun hastalıklı görülmesinin nedeni düzensiz ve tuhaf davranışlarıydı.

Rönesansın denge ve uyum konusunda eriştiği ölçüden çok, Maniyerizm ’de beliren abartı ve hareketlilik hakimdir. Işık, gölge oyunlarına dayanarak heykel, resim ve mimarinin kaynaştırıldığı tüm sanat anlayışı getirilmiştir. Çiçek, meyve gibi nesnelerin belli bir düzende ele alındığı ölü tabiat (natürmort) türü bu dönemde ortaya çıkmıştır. Bu dönemin ünlü sanatçıları, Caravaggio, Vermeer, Velazquez, Rubens ve Rembrandt ’tır. Her ne kadar Barok denilen anlayış ve stil 16. Yüzyıldaki bazı sanatçılarda görülse de, esas itibarıyla kilisenin önderlik ettiği karşı-reform hareketi içerisinde ortaya çıkıp geliştiği kabul edilir. Gerçekten de, 18. Yüzyılda birçok Katolik Avrupa ülkesinde mimar, heykeltıraş ve ressamları teşvik eden, onların kutsal amaca yönelik nitelikteki eserlerinin müşterisi olan; kral ya da prenslerden önce kilisedir.

Caravaggio ’nun yenilikleri barok resme ilham verdi, ancak barok onun chiaroscuro dramasını psikolojik gerçekçilik olmadan birleştirdi. Tarz gelişti ve moda değişti ve Caravaggio iyilikten düştü. 20. Yüzyılda çalışmalarına duyulan ilgi yeniden canlandı ve batı sanatının gelişimindeki önemi yeniden değerlendirildi. 20. Yüzyıl sanat tarihçisi André Berne-Joffroy, “Caravaggio ’nun çalışmalarıyla başlayanın adı modern resimdir, bu kadar basit.”

Caravaggio 1610′ da öldü.