Paul Cézanne
1839-1906
Modern Resim Tarihinin en etkili sanatçılarından biri olan Paul Cézanne, nesiller boyu sanatçılara ilham kaynağı olmuştur.
Genellikle Post-Empresyonist (Ard-İzlenimci) olarak kategorize edilen, kendine özgü form ve tarzı, doğaya analitik yaklaşımı Kübistleri, Fovistleri ve ardışık nesil sanatçılarının yapıtlarını da etkilemiştir.
1860 yılında doğum yeri Aix-en-Provence’ ta resim yapmaya başladı ve eğitimine Paris’te devam etti. Romantik ve klâsik temalı ilk resimleri koyu renklerle boyanmıştır ve geleneksel Eugène Delacroix fırça tekniğiyle yapılmıştır (1798-1863).
Cézanne’ın 1860’larda amcası Dominique Aubert’ i model olarak kullandığı ve avukat, sanatçı, keşiş kostümleriyle yaptığı portre serisinde dramatik ton kontrastları ve kalın pigment katmanları (genellikle palet bıçağıyla uygulanır) görülmektedir. Bu tür kostümler, Edouard Manet’ nin yine 1860 tarihli İspanyol Resimlerini andırıyor. Cézanne, 1874’te ilk Empresyonist Sergisinde üç eser sergiledi, bu resimlerde Empresyonist tekniğe bağlı kaldığı söylenemez, tuval üzerine hızlıca renk lekeleri yerleştirme tekniğiyle tam olarak uyumlu değildi. Ama en azından Empresyonist Ressam Camille Pissarro’ nun (1830–1903) teşviği ile eski koyu renkleri bırakıp yerine parlak tonlarla resim yapmaya başladığı görüldü. 1874-75 tarihli “Deniz Banyosu yapanlar” gibi serinin ilk resimlerinde gelişmiş bir stil ve ton ölçeği sergiledi. “Yıkananlar” daki manzara, dış mekân, açık-hava resmi parlaklığına sahipken, sanatçının hayal gücünden çıkan figürler ortamla uyumluydu. İki kaynaktan-doğadan ve hafızadan, ilham alma süreci, daha sonraki çalışmalarında da Cézanne’ ın işlerinde yer aldı.
1875 tarihli “Balıkçı” resmi “Baigneuses/Deniz Banyosu Yapanlar” ile aynı parlak tonları paylaşmasına rağmen konusu 1860’ların tanıdık fantezi temalarını hatırlatıyor.
1870’lerin ortasındaki Natürmort resimlerinde Cézanne, arka planı kalın boya sürüşleriyle kaplamaktan vaz geçti ve nesnelere boyut-derinlik kazandırmak için ince ton varyasyonları ve “etkili fırça darbeleri” ile deney yaparak resimlerindeki form ve renge yönelik teknik sorunlarını ele aldı ve uyguladı. 1877 yılındaki “Sürahi, çanak ve elmalar” adlı Natürmort resminde, Cézanne’ ın yan yana yerleştirilmiş rafine bir renk skalası sistemi uyguladığı ve resimlerinde önceki yıllarda görülen yoğun ışık ve gölge kontrastlarını terk ettiği görülüyordu.
Empresyonizm ışığı ve renk paletinde yaptığı değişiklik dikkati çekti. 1890 tarihli “Elmalar ve Çuha çiçekleri” adlı resim Cézanne’ ın sanatsal evrimini göstermektedir. Özellikle renklerde ve perspektifte uyguladığı yeni form arayışlarında sanatçının ustalığı belirginleşmiştir. Bu resimdeki meyveler ve masa örtüsü gibi nesneler, ışık veya gölge kullanılmadan, ancak son derece ince renk geçişleriyle oluşturulmuştur. 1876-77 döneminde yaptığı “Elma tabağı” çalışmasında Cézanne’ ın klasik perspektif yasalarını görmezden geldiği ve her nesneyi bir resim alanı içinde bağımsız bırakırken, geleneksel tek noktalı perspektif yerine nesnelerin birbirleriyle ilişkisine önem verdiği anlaşılmaktadır.
1882’den itibaren Cézanne, Aix ve Marsilya yakınlarında küçük bir balıkçı köyü olan l’Estaque’ tan manzara resimleri yaptı. Bu resimlerde de derinlik yaratma üzerinde çalıştığı görülmektedir. Üçüncü boyut oluşturmak ve izleyiciyi manzaraya çekmek için bir dizi yatay katmanlarla ek düzlem yaratma tekniğini denemiştir. Bu teknik “Sainte-Victoire Tepesi”, “Kemer Nehri Viyadüğü” ile “Estaque’ tan görülen Marsilya körfezi” resimlerinde görülüyor. Gardanne’ da evleri belirgin yoğun hacimsel geometrik ritimlerle boyadı.
1890’da Cézanne, Taşralı Köylülerin İskambil Oyunlarıyla ilgili beş resimlik bir diziye başladı. Sanatçının en iyi figür kompozisyonları arasında kabul edilen “İskambil Oynayanlar”, üç boyut yaratmak için uyguladığı renk geçişlerini göstermektedir. Kırsal emekçiler temalı, “Oturan Köylü” ve benzeri çalışmaları 3. Cumhuriyet Fransa’ sındaki işçi sınıfı vatandaşlarının onurunu okşamıştır (1870-1940).
1895’te, ünlü sanat eseri satıcısı Ambroise Vollard (1867-1939) Paris’teki galerisinde Cézanne’ ın ilk solo sergisini düzenledi. Sergi önce biraz şüpheyle karşılanmasına rağmen, Cézanne’ ın ünü hızla büyüdü. Sanatseverler büyük bir Usta ile karşı karşıya olduklarının bilincindeydiler. Sanat tarihçisi ve eleştirmeni Bernard Berenson, Amerikalı ressam Mary Cassatt ve ünlü koleksiyoncular Henry ve Louisine Osborne Havemeyer başta olmak üzere değerli bir sanat sever topluluğu Cézanne’ ı takdir ve teşvik etmekle kalmadılar, çevreleriyle de tanıştırdılar.
Ölümünden sonra 1907’de Paris’te Galerie Bernheim-Jeune ve Sonbahar Sanat Fuarında sergileri açıldı.
