Eli göğsünde Asilzade
“Eli göğsünde Asilzade”
El Greco
Tuval üzerine yağlıboya, 82×66 cm, (1580)
İspanyol Rönesansının bu şaheseri, El Greco’nun en bilinen eserlerinden biridir.
Özellikle tablodaki erkeğin manalı bakışı ve doğal el hareketi dikkat çekicidir. Bu resim sanatçının Toledo’da kaldığı ilk yıllarda yapılmıştır ve sanatçının tarzının birkaç temel özelliğine sahip olduğu için keyifli bir analiz yapılabilir.
Nedir bu temel özellikler? Abartılı anatomik orantısızlıkları, stilize edilmiş figür ve anlamlı derin bakış.
Resimdeki şahıs oldukça şık. O devrin İspanya’sının giyim tarzını mükemmel bir şekilde yansıtıyor. El hareketinin anlamıyla ilgili bir dizi teori vardır. Tövbe ediyor diyenler, kurban edilmiş bir adamın ruh halini yansıtıyor diyenler de çıktı. Kim olduğuna gelince o dönemde Toledo’nun baş noteri olan Juan de Silva y Ribera’nın portresi olduğuna inanılıyor.
Prado Müzesinde sergilenmesi sayesinde resim kısa sürede tanındı. Şövalyenin izleyici ile kurduğu göz teması bu eseri Kastilya’nın ikonik simgesi yaptı. Sanatçının genellikle dini resimlerinde kullandığı kılıç, madalyon gibi ögeler bu resimde de yer almış.
Resmin sanatta ve edebiyatta uyandırdığı muazzam ilgi, doğal olarak beraberinde tenkit edici yorumlar da getirdi. Resimdeki erkeğin duruşu kibirli, melankolik, sert tavırlı bir katolik İspanyol aristokrat imajı veriyor dendi. Bir görüşe göre modelin elinin hareketi sanatçının bu tabloda model olarak kendini kullandığını gösteriyor. Bunu bize hissettiren ise erkeğin el hareketinin kibir, gurur işareti olarak görülmesidir.
Resim düz bir arka plana karşı önden güçlü bir şekilde aydınlatılmış, ışık ahenk içinde yüzeye dağıtılmış. Karşılaştırılabilir örnekler, İtalyan Rönesans resminde Venedik okulu sanatçılarının işlerinde görülebilir.
El Greco, bu portreyi görünür ve saklı olan arasında dikkate değer bir biçimsel gerilim yaratarak başarmış.
Kılıç, erkekliği, mücadeleyi, tutarlı kişiliği gösterir ve bu görüntü İspanya’nın Altın Çağ asilinin tipik bir örneğidir.
Bakımlı bir erkeğin yüzü herhangi bir duygu ifade etmiyor gibi görünmekle birlikte hem akıl hem de asalet hakkında konuşan, derin ve zeki gözler oldukça etkileyicidir.
Göğsün üstündeki elin anlamı hakkında da tartışmalar var ve burada da ilk akla gelen bunun birine veya birilerine gönderilen gizli bir işaret olduğu şeklindedir.
